พระราชดำรัสดังกล่าวสะท้อนถึงแนวทางการอภิบาลพระราชโอรสและพระราชธิดาที่ทรงยึดมั่น และทรงภาคภูมิพระราชหฤทัยในบทบาทแห่งความเป็นแม่อย่างลึกซึ้ง แม้จะทรงมีพระราชภารกิจอันหนักยิ่งเพื่อชาติบ้านเมือง แต่ก็ไม่เคยทรงละทิ้งหน้าที่ของแม่ โดยทรงสละเวลาเพื่อดูแลทูลกระหม่อมทุกพระองค์อย่างใกล้ชิด

พระองค์ทรงเป็นแม่ที่เปี่ยมด้วยความรักและความอบอุ่น ทรงเป็นแบบอย่างอันดีงามในการปลูกฝังคุณธรรม ความเสียสละ และระเบียบวินัยแก่ทูลกระหม่อมทุกพระองค์เสมอมา

ความรักอันยิ่งใหญ่ของพระองค์มิได้จำกัดอยู่เพียงภายในครอบครัว หากยังแผ่ไพศาลไปสู่พสกนิกรชาวไทยทุกคน ซึ่งทรงห่วงใยดุจลูกของพระองค์เอง ด้วยเหตุนี้ พระองค์จึงมิได้ทรงเป็นเพียงแม่ที่ดีของพระราชโอรสและพระราชธิดา หากยังทรงเป็น “แม่ของแผ่นดิน” ผู้สถิตอยู่ในดวงใจของปวงชนชาวไทยตราบนานเท่านาน

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ผู้เชี่ยวชาญศึกษาการแต่งกายของสตรีไทยในราชสำนัก และนำรูปแบบดั้งเดิมมาประยุกต์เข้ากับวิธีการตัดเย็บสมัยใหม่ จนเกิดเป็น “ชุดไทยพระราชนิยม” 8 แบบ ซึ่งมิได้มุ่งเพียงความงดงาม หากยังสะท้อนอัตลักษณ์ความเป็นไทยและเหมาะสมกับการใช้งานในยุคสมัยนั้น

ตลอดระยะเวลากว่า 60 ปี ชุดไทยได้พัฒนาจากฉลองพระองค์ที่ทรงในการเสด็จพระราชดำเนินเยือนต่างประเทศ สู่เครื่องแต่งกายที่สะท้อนอัตลักษณ์ไทยของสตรีไทย และกลายเป็นภาพจำของความเป็นไทยที่ได้รับการเผยแพร่ไปทั่วโลก

ปัจจุบัน เส้นทางของชุดไทยในฐานะตัวแทนของชาติกำลังก้าวต่อไปสู่การได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ เมื่อคณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2567 เสนอ “ชุดไทย : ความรู้ งานช่างฝีมือ และแนวปฏิบัติการแต่งกายชุดไทยประจำชาติ” เข้าสู่กระบวนการขึ้นทะเบียนเป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติต่อ UNESCO โดยมีชื่อรายการภาษาอังกฤษว่า Chud Thai: knowledge, craftsmanship and practices of the Thai national costume และอยู่ระหว่างการพิจารณาในรอบปี 2569

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ทรงมีบทบาทสำคัญในการสืบสานและนำเสนอชุดไทยสู่บริบทร่วมสมัยและเวทีนานาชาติ ทรงพระวิริยะอุตสาหะในการศึกษา ต่อยอดองค์ความรู้ และประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับยุคสมัย เพื่อสืบทอดมรดกทางวัฒนธรรมที่ยังมีชีวิต ตลอดจนเผยแพร่เรื่องราวของชุดไทยให้เป็นที่เข้าใจในระดับนานาชาติ

การเดินทางของชุดไทยสู่การขึ้นทะเบียนเป็นมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของ UNESCO หากได้รับการขึ้นทะเบียน สิ่งที่ประเทศไทยจะได้รับจึงมิใช่เพียงความภาคภูมิใจ หากยังเป็นโอกาสสำคัญในการอนุรักษ์องค์ความรู้ งานช่างฝีมือ และการสืบทอดวัฒนธรรม เพื่อให้คนรุ่นใหม่ได้รู้จัก เข้าใจ และภาคภูมิใจในความเป็นไทยสืบไป

จากการดูแลอย่างใกล้ชิด กรมปศุสัตว์สามารถฟักไข่จนได้ลูกห่านหัวสิงห์จำนวน 31 ตัว แบ่งเป็นเพศผู้ 17 ตัว และเพศเมีย 14 ตัว ก่อนมีการขยายพันธุ์อย่างต่อเนื่อง จนภายในปีเดียวกันสามารถกระจายพันธุ์ไปยังฟาร์มตัวอย่างในพื้นที่ต่าง ๆ รวมทั้งสิ้น 1,039 ตัว เพื่อส่งเสริมให้เกษตรกรนำไปเลี้ยงเป็นอาชีพ และพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สร้างรายได้

ปัจจุบัน ห่านหัวสิงห์ได้รับการพัฒนาให้เป็นพ่อแม่พันธุ์สำคัญของประเทศ โดยมีจำนวนทั้งสิ้น 93 ตัว แบ่งเป็นเพศผู้ 47 ตัว และเพศเมีย 46 ตัว เลี้ยงอยู่ ณ ศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์ท่าพระ จังหวัดขอนแก่น เพื่อใช้เป็นต้นพันธุ์ในการอนุรักษ์และพัฒนาสายพันธุ์อย่างต่อเนื่อง

ห่านหัวสิงห์นับเป็นสัตว์เศรษฐกิจที่มีศักยภาพสูง ด้วยลักษณะเด่นที่เป็นห่านขนาดใหญ่และมีน้ำหนักมากที่สุดชนิดหนึ่งของโลก สามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมในประเทศไทยได้ดี อีกทั้งยังสามารถนำไปประกอบอาหารได้ทั้งแบบตะวันออกและตะวันตก ตอบโจทย์ทั้งด้านการบริโภคและการแปรรูปเชิงพาณิชย์

ความสำเร็จในการเพาะเลี้ยงและขยายพันธุ์ “ห่านหัวสิงห์” ในประเทศไทย สะท้อนให้เห็นถึงผลสัมฤทธิ์ของแนวพระราชดำริที่มุ่งเน้นการสร้างอาชีพ เพิ่มรายได้ และยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกรไทย ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรทางการเกษตรอย่างยั่งยืน

ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้พระราชโอรสและพระราชธิดาทุกพระองค์ตามเสด็จฯ ไปทรงงานในถิ่นทุรกันดารอยู่เสมอ เพื่อให้ได้ทอดพระเนตรวิถีชีวิตและความเป็นอยู่ที่แท้จริงของราษฎร การตามเสด็จฯ ไปยังพื้นที่จริงไม่เพียงทำให้ทรงเรียนรู้วิธีแก้ไขปัญหาและรับฟังความเดือดร้อนของพสกนิกรอย่างใกล้ชิด หากยังเป็นการฝึกความอดทนและปลูกฝังความเสียสละเพื่อส่วนรวม

ดังเป็นที่ประจักษ์ว่า พระราชโอรสและพระราชธิดาทุกพระองค์ต่างทรงเจริญรอยตามพระยุคลบาท และทรงอุทิศพระวรกายปฏิบัติพระราชกรณียกิจเพื่อบำบัดทุกข์บำรุงสุขแก่พสกนิกรชาวไทยมาโดยตลอด

ในช่วงเช้าของวันหยุด พระองค์ทรงสนับสนุนให้ทูลกระหม่อมทุกพระองค์เสด็จออกกลางแจ้ง เพื่อให้พระวรกายได้รับอากาศบริสุทธิ์และแสงแดดยามเช้าอย่างเต็มที่ ทรงเปิดโอกาสให้พระราชโอรสและพระราชธิดาทรงเล่นอย่างอิสระและมีความสุข โดยโปรดให้ออกกำลังพระวรกาย ไม่ว่าจะเป็นการเล่นฟุตบอล ว่ายน้ำ แบดมินตัน หรือแม้แต่การวิ่งเล่นและปีนต้นไม้ อย่างสนุกสนานจนกว่าจะถึงเวลาเสวยพระกระยาหารมื้อสาย

แนวทางอภิบาลนี้ไม่เพียงช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันและความแข็งแรงของพระวรกายเท่านั้น แต่ยังช่วยให้ทรงมีพระอารมณ์แจ่มใส นับเป็นแนวทางอันอบอุ่นและเรียบง่ายที่ทุกครอบครัวสามารถนำไปปรับใช้ เพื่อเสริมสร้างพื้นฐานสุขภาพที่ดีทั้งกายและใจ

เมื่อครั้งยังทรงพระเยาว์ หากทูลกระหม่อมพระองค์ใดทรงแสดงพระอารมณ์หรือพระอาการที่ไม่เหมาะสม แทนที่จะทรงดุหรือทรงลงโทษ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงจะทรงเลือกใช้วิธี “ทรงแสดงพฤติกรรมเช่นนั้นให้ทอดพระเนตร” เพื่อเปรียบเสมือนกระจกสะท้อนให้เห็นภาพการกระทำของพระองค์เอง

เมื่อทูลกระหม่อมทอดพระเนตรเห็นแล้ว สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงจึงมีพระราชดำรัสถามอย่างมีเหตุผลว่า การกระทำเช่นนี้ดีหรือไม่ หากเห็นว่าไม่ดีก็ไม่ควรกระทำ

แนวทางอภิบาลดังกล่าวช่วยให้ทรงตระหนักรู้และปรับปรุงพฤติกรรมได้ด้วยพระองค์เอง ส่งผลให้เมื่อทรงเจริญวัยขึ้น ทุกพระองค์สามารถทรงควบคุมพระอารมณ์ได้เป็นอย่างดี นับเป็นจิตวิทยาการอบรมที่ล้ำลึก อ่อนโยน และเปี่ยมประสิทธิผลอย่างยิ่ง

พระองค์ทรงอบรมให้ทูลกระหม่อมทุกพระองค์ทรงระลึกถึงกันอยู่เสมอ และทรงรู้จักแบ่งปันทั้งความรัก ความห่วงใย ตลอดจนสิ่งของแก่พระเชษฐา พระขนิษฐา และพระอนุชาอย่างสม่ำเสมอ จนกลายเป็นพระอุปนิสัย ดังที่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงเล่าว่า เมื่อเสด็จฯ ไปยังพื้นที่ห่างไกล หากทอดพระเนตรเห็นสิ่งใดที่พระเชษฐา พระขนิษฐา หรือพระอนุชาโปรด ก็จะทรงนึกถึงและหาโอกาสส่งสิ่งเหล่านั้นไปแบ่งปันอยู่เสมอ เช่น การอัดวิดีโอเรื่องที่ทรงโปรดส่งไปให้ทอดพระเนตร

แนวทางอภิบาลดังกล่าวมีความสำคัญยิ่ง เพราะเมื่อมองในภาพรวม การที่ทูลกระหม่อมทุกพระองค์ทรงมีความรักใคร่ผูกพันกัน ย่อมส่งผลให้สถาบันพระมหากษัตริย์ทรงเป็นสถาบันที่เปี่ยมด้วยความอบอุ่นและความมั่นคง อันเป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชนชาวไทยได้อย่างยั่งยืน

ดังเช่นเมื่อครั้งสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงพระเยาว์ เคยทรงหารายได้พิเศษด้วยการกวนทอฟฟี่ขาย เมื่อสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงทราบ ก็ทรงตักเตือนอย่างจริงจังว่าการลงทุนเช่นนี้ไม่ถูกต้อง เพราะเป็นการใช้ของหลวงจากห้องเครื่องโดยไม่หักต้นทุน พร้อมทั้งทรงสอนอย่างจริงจังว่า หากจะทรงค้าขายสิ่งใดต้องระวัง ห้ามมิให้ใช้ความเป็นเจ้าฟ้าไปบังคับให้ผู้อื่นต้องมาซื้อเป็นอันขาด

สะท้อนให้เห็นถึงการปลูกฝังความถูกต้องอย่างเคร่งครัด เพื่อให้ทรงมีความซื่อสัตย์และมิทรงใช้พระยศไปสร้างความลำบากใจแก่ผู้ใด

ด้วยความจำเป็นในการมีสถานที่จัดงานที่ได้มาตรฐานระดับสากล รัฐบาลจึงดำเนินโครงการก่อสร้างศูนย์การประชุมแห่งใหม่นี้ขึ้นบนพื้นที่เดิมของโรงงานยาสูบ ย่านสุขุมวิท และใช้เป็นสถานที่สำคัญในการต้อนรับแขกบ้านแขกเมือง รวมถึงการจัดงานระดับนานาชาติมาอย่างยาวนานกว่า ๓๐ ปี จนเปรียบเสมือน “ห้องรับแขก” ของประเทศ ที่ทำหน้าที่สื่อสารความเป็นไทยสู่สายตาชาวโลก

ศูนย์การประชุมแห่งนี้ได้รับพระราชทานนามตามพระนามาภิไธยของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติและน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ท่าน นอกจากนี้ ยังมีการจัดกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติอย่างต่อเนื่อง อาทิ งานวิ่ง “๑๒ สิงหา ฮาล์ฟ มาราธอน” (Run For Mom) ซึ่งเป็นงานวิ่งเพื่อแม่ที่จัดต่อเนื่องยาวนานที่สุดในประเทศไทย

ในปัจจุบัน ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ได้รับการยกระดับให้เป็น “The Ultimate Inspiring World Class Event Platform for All” หรือแพลตฟอร์มการจัดงานอีเวนต์ระดับโลกที่สร้างแรงบันดาลใจให้กับทุกคน โดยทำหน้าที่เป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างเมือง ผู้คน และพื้นที่สีเขียวของสวนป่าเบญจกิติ สะท้อนภาพของกรุงเทพมหานครในฐานะมหานครยุคใหม่ ที่ผสานเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมเข้าไว้ด้วยกันอย่างกลมกลืน

ที่มา:

https://dsignsomething.com/2022/09/14/qsncc/

ในการนี้ หม่อมเจ้าหญิงวิภาวดี รังสิต (พระอิสริยยศในขณะนั้น) ได้ทรงบันทึกไว้ในหนังสือเรื่อง ตามเสด็จอเมริกา ความว่า

บริษัทพาราเมาท์นี้ใหญ่โตราวกับเมืองอะไรสักเมืองหนึ่ง กำลังทำภาพยนตร์พร้อมกันหลายเรื่อง เรื่อง “บัญญัติสิบประการ” เพิ่งทำเสร็จใหม่ ๆ ฉากยังไม่ได้รื้อ เสด็จพระราชดำเนินผ่านเมืองโรมันทั้งเมืองไป เขาทำใหญ่โตมาก มีตึกรามบ้านช่อง ถนนหนทางกว้างขวาง มองดูราวกับของจริง ใครวิ่งไปชนคงไม่สั่นคลอนเป็นแน่

หลังจากนั้น เขาก็นำเสด็จเข้าไปในโรงถ่าย ซึ่งกำลังทำภาพยนตร์เรื่อง G.I. Blues ของฮัล วอลลิส อยู่ นายวอลลิสป่วยในวันนั้น จึงส่งผู้แทนชื่อนายพอล เนทัน มารับเสด็จแทนตัว นายเนทันเป็นผู้นำพระเอกนางเอก คือ เอลวิส เพรสลีย์ กับ จูเลียต เพราวส์ เข้ามาเฝ้า

ดูเหมือนหญิงได้ยินนายเอลวิสทูลพระเจ้าอยู่หัวว่า “Hello, Your Majesty, Sir” แล้วถวายคำนับตอนจับพระหัตถ์ ท่าทางของเขาเรียบร้อย ขี้อาย ผิดกว่าที่นึก หน้าตาหล่อกว่าในภาพยนตร์ด้วยซ้ำ ตาสีฟ้า หน้าเกลี้ยงเกลา ฟันเรียบ ยิ้มสวย เขาเพิ่งออกจากทหารมาใหม่ ๆ ผมสั้นอย่างหนุ่มอเมริกันธรรมดา ไม่ยาวน่าตกใจอย่างในภาพยนตร์บางเรื่อง

เขาแต่งหน้าสำหรับถ่ายภาพยนตร์ คือทาเป็นสีน้ำตาลคล้ำไปทั้งหน้า แต่อย่างอื่น เช่น ปากหรือคิ้ว ไม่ได้ทา คงปล่อยไว้ตามธรรมชาติ ส่วนจูเลียต เพราวส์นั้นก็เหมือนในภาพยนตร์

ภาพยนตร์เรื่อง G.I. Blues นี้ มีตัวประกอบเป็นเด็กสาวสวย ๆ หลายคน คนหนึ่งเป็นนางรองของเรื่อง ตัวเล็กนิดเดียว หน้าตาน่าเอ็นดู แต่งสีม่วงออกมายืนดูสมเด็จร่วมกับคนอื่น ๆ

เมื่อตัวเอกของเรื่องที่จะถ่ายเข้ามาเฝ้าถวายตัวแล้ว พระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จก็ประทับลง เขาจัดการให้นายเอลวิสมานั่งข้างสมเด็จ และให้จูเลียตนั่งข้างพระเจ้าอยู่หัว แม่จูเลียตนั้นไม่รู้ขนบธรรมเนียมอะไร คงนั่งไขว่ห้างตามสบายของเจ้าหล่อน

ช่างภาพต่าง ๆ ก็ถ่ายรูปถ่ายภาพยนตร์เป็นการใหญ่ แล้วนายเอลวิสกับแม่จูเลียตก็ทูลลาขอตัวลุกขึ้นไปแสดงภาพยนตร์ถวาย นายเอลวิสขึ้นไปบนยกพื้นแล้วเต้นไปเต้นมา ท่ามกลางพลทหารอเมริกันทั้งหลายซึ่งเป็นลูกคู่ ทำปากร้องเพลงแต่ไม่มีเสียง เสียงไพล่ไปดังออกทางอื่น คงจะอัดเสียงล่วงหน้าไว้แล้ว

เนื้อเพลงมีคำว่า “Did you ever…” เพลงคงจะมีชื่อคล้าย ๆ อย่างนั้น มีคนหมู่ใหญ่นั่งดูอยู่เต็มข้างล่าง ทั้งพลทหาร นายทหาร และผู้หญิง แม่จูเลียตดูเหมือนจะโผล่ดูออกมาจากม่านหลังยกพื้น ไม่ได้นั่งเป็นแถวดูอย่างคนอื่น

เขาว่าตอนที่ถ่ายถวายทอดพระเนตรนี้เป็นตอนสุดท้ายของภาพยนตร์เรื่อง G.I. Blues เขาถ่ายซ้ำ ๒ หน นายเอลวิสต้องเต้นไปเต้นมา ร้องเพลงไม่มีเสียงซ้ำ ๒ ครั้ง ระหว่างนั้นเขามีป้ายเขียนว่า “เงียบเสียง” ถ้าพวกเราเกิดไปคุยกันเข้าตอนนั้น คงมีภาษาไทยออกมาในภาพยนตร์เรื่องนี้ตอนจบแน่

ที่มา: หนังสือ ๘๔ พรรษา นางแก้วคู่พระบารมี