ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไทยและสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์เหนือ มีประวัติศาสตร์อันยาวนานนับตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา โดยเริ่มต้นจากการค้าผ่านบริษัทอินเดียตะวันออกของอังกฤษในรัชสมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราชและสมเด็จพระนารายณ์มหาราช จนกระทั่งเข้าสู่สมัยรัตนโกสินทร์ที่มีการเจรจาจัดทำสนธิสัญญาเบอร์นีในสมัยรัชกาลที่ ๓ และสนธิสัญญาเบาว์ริงในสมัยรัชกาลที่ ๔ ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญจากความสัมพันธ์ทางการค้าในอดีต สู่การเจริญสัมพันธไมตรีทางการทูต การทูตวัฒนธรรม และความร่วมมือด้านความมั่นคงของทั้งสองประเทศในเวลาต่อมา

เหตุการณ์ครั้งสำคัญที่บันทึกไว้ในหน้าประวัติศาสตร์โลก คือการเสด็จพระราชดำเนินเยือนสหราชอาณาจักรอย่างเป็นทางการของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ระหว่างวันที่ ๑๘ ถึง ๒๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๐๓ โดยราชสำนักอังกฤษได้จัดการรับเสด็จอย่างสมพระเกียรติขั้นสูงสุด ตั้งแต่การจัดฝูงบินขับไล่ไอพ่น ๖ ลำบินอารักขาเครื่องบินพระที่นั่ง และการเฝ้ารับเสด็จของสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบทที่ ๒ พร้อมด้วยเจ้าชายฟิลิป ดยุกแห่งเอดินบะระ ณ สถานีรถไฟวิกตอเรีย ซึ่งเกิดเหตุการณ์อัศจรรย์ เมื่อสายฝนที่ตกหนักกลับหยุดตกทันที และมีแสงแดดเจิดจ้าสาดส่องลงมาเมื่อสิ้นเสียงเพลงสรรเสริญพระบารมี ตลอดจนการที่ผู้บังคับกองพันทหารอังกฤษกราบบังคมทูลเชิญเสด็จฯ ตรวจพลสวนสนามเป็นภาษาไทยได้อย่างถูกต้อง ก่อนจะนำเสด็จด้วยขบวนรถม้าเปิดประทุนเข้าสู่พระราชวังบักกิงแฮม ท่ามกลางธงไตรรงค์ที่ประดับพระมหามงกุฎไทยจำลองจากองค์จริง โบกสะบัดเคียงคู่กับธงชาติสหราชอาณาจักรตลอดสองข้างทางอย่างสง่างาม

ตลอดระยะเวลาของการเสด็จเยือน ประมุขของทั้งสองประเทศได้ทรงร่วมกันกระชับสัมพันธไมตรีอย่างอบอุ่น ทั้งการแลกเปลี่ยนเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และการปฏิบัติพระราชกรณียกิจเยี่ยมเยือนสถานที่สำคัญ โดยราชสำนักอังกฤษได้แสดงความใส่พระทัยด้วยการนำของขวัญที่รัชกาลที่ ๔ เคยถวายสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียมาประดับตกแต่งห้องทรงพระสำราญ จนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงพรรณนาว่าทำให้รู้สึก "เหมือนบ้าน"

การเสด็จเยือนครั้งนี้ประสบความสำเร็จอย่างใหญ่หลวงและเป็นที่กล่าวขวัญอย่างล้นหลาม สื่อมวลชนอังกฤษต่างนำเสนอข่าวพร้อมพระบรมฉายาลักษณ์และถ้อยคำสรรเสริญในพระราชจริยวัตร โดยเฉพาะพระสิริโฉมอันงดงามของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงสร้างความประทับใจแก่ชาวอังกฤษจนพร้อมใจกันออกมาเฝ้ารับเสด็จตลอดสองฝั่งถนน แม้ในยามฝนตกกระหน่ำ ทั้งนี้ นายฮาโรลด์ แมกมิลแลน นายกรัฐมนตรีอังกฤษ ได้บันทึกด้วยความปลาบปลื้มว่า ประชาชนชาวอังกฤษออกมาต้อนรับพระประมุขของไทยด้วยความรักและน้ำใสใจจริงโดยสมัครใจ สอดคล้องกับพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่พระราชทานแก่ปวงชนชาวไทยว่า การเสด็จเยือนครั้งนี้ประสบผลสำเร็จเป็นอันมาก และทำให้พระราชวงศ์รวมถึงประชาชนของทั้งสองประเทศมีความใกล้ชิดสนิทสนมกันแน่นแฟ้นยิ่งขึ้น เสมือนเป็นครอบครัวเดียวกัน

ที่มา : หนังสือนวมินทรบรมนาถราชไมตรี