มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ฯ จัดเสวนา “จากลิลิตพายัพสู่ล้านนาอันวิไลซ์ ตอน ล้านนาพัสตราภรณ์” ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านผ้าและการแต่งกายล้านนา

วันที่ 19 กันยายน 2569 เวลา 13.30 น. ณ หอวชิราวุธานุสรณ์ ภายในบริเวณหอสมุดแห่งชาติ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในพระบรมราชูปถัมภ์ จัดกิจกรรมเสวนาหัวข้อ “จากลิลิตพายัพสู่ล้านนาอันวิไลซ์ ตอน ล้านนาพัสตราภรณ์” เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับวิวัฒนาการของเครื่องแต่งกายล้านนา ความงดงามของผ้าทอล้านนา ตลอดจนบริบททางประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรมที่สะท้อนผ่านการแต่งกายในแต่ละยุคสมัย

กิจกรรมดังกล่าวสืบเนื่องจากนิทรรศการและกิจกรรม “ล้านนาในศตวรรษแห่งการเปลี่ยนผ่าน” ซึ่งมูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ฯ ร่วมกับสถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ (มิวเซียมสยาม) และสำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (OKMD) จัดขึ้น ณ หอวชิราวุธานุสรณ์ เพื่อเผยแพร่พระราชกรณียกิจและพระราชนิพนธ์ที่เกี่ยวเนื่องกับดินแดนล้านนา ตลอดจนสะท้อนพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรมของล้านนาในช่วงแห่งการเปลี่ยนผ่านสู่ความทันสมัย

สำหรับการเสวนาครั้งนี้ มุ่งถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับ วิวัฒนาการของเครื่องแต่งกายล้านนา ความงดงามและภูมิปัญญาของผ้าทอ ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างผ้ากับอัตลักษณ์ วิถีชีวิต และบริบททางสังคมในแต่ละยุคสมัย โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญร่วมถ่ายทอดความรู้ ได้แก่ นายวศิน อุ่นจะนำ ผู้เชี่ยวชาญเรื่องผ้าและการแต่งกายล้านนา อาจารย์ศิบดี นพประเสริฐ อาจารย์ประจำภาควิชาสังคมศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และนายสิรวีย์ เอี่ยมสุดใจ นักวิชาการวัฒนธรรม พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง

สาระสำคัญของการเสวนาชี้ให้เห็นว่า เครื่องแต่งกายไม่ได้เป็นเพียงสิ่งที่ใช้เพื่อความสวยงามหรือการใช้สอย แต่ยังเป็นเครื่องสะท้อนอัตลักษณ์ สถานะทางสังคม วิถีชีวิต และการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม โดยเฉพาะ “ผ้าซิ่น” ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของอัตลักษณ์ล้านนา และมีพัฒนาการจากการเป็นเครื่องแต่งกายท้องถิ่น ผ่านการแลกเปลี่ยนและผสมผสานทางวัฒนธรรม จนเกิดเป็นรูปแบบการแต่งกายที่หลากหลายและเชื่อมโยงกับพัฒนาการของ “ชุดไทย” ในเวลาต่อมา

อีกประเด็นสำคัญคือบทบาทของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในการส่งเสริมและยกระดับผ้าทอพื้นถิ่นจากภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศไทย โดยเฉพาะภายหลังการก่อตั้งมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ซึ่งนำไปสู่การส่งเสริมงานทอผ้าและงานหัตถกรรมในชุมชนต่าง ๆ พร้อมทั้งมีการนำผ้าไหม ผ้ามัดหมี่ ผ้ายก ผ้าฝ้าย และผ้าทอจากกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ มาประยุกต์ใช้ในฉลองพระองค์

การดำเนินงานดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ความเป็นไทยสามารถเกิดขึ้นจากความหลากหลายของผู้คน ภูมิปัญญา และอัตลักษณ์ท้องถิ่น โดยไม่จำเป็นต้องลบความแตกต่างของแต่ละพื้นที่ ขณะเดียวกันผ้าไทยยังสามารถทำหน้าที่เป็นสื่อทางวัฒนธรรม ถ่ายทอดเรื่องราวของชุมชนและภูมิปัญญาไทยไปสู่สายตานานาชาติ และมีบทบาทในฐานะ Soft Power ของประเทศไทย

การเสวนาจึงเป็นมากกว่าการเรียนรู้เรื่องผ้าและเครื่องแต่งกาย แต่เป็นการทำความเข้าใจว่า “ผ้า” คือมรดกทางวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงผู้คน อัตลักษณ์ท้องถิ่น และความเป็นไทยเข้าด้วยกัน จากภูมิปัญญาที่สืบทอดในชุมชน สู่การพัฒนาเป็นแฟชั่นไทย และการเผยแพร่สู่สังคมในวงกว้าง อันนำไปสู่การอนุรักษ์ พัฒนา และส่งต่อองค์ความรู้ด้านผ้าและการแต่งกายจากรุ่นสู่รุ่น

การจัดกิจกรรมครั้งนี้เปิดโอกาสให้ผู้สนใจได้ร่วมเรียนรู้และทำความเข้าใจถึงพัฒนาการของเครื่องแต่งกายล้านนา ตลอดจนคุณค่าของผ้าทอล้านนาในมิติทางประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรม เพื่อร่วมกันเผยแพร่และสืบสานองค์ความรู้เกี่ยวกับ มรดกทางวัฒนธรรมล้านนาและผ้าไทย ให้เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางต่อไป